Bệnh Truyền Nhiễm Nguy Hiểm ở Trẻ và Cách phòng ngừa

Bệnh Truyền Nhiễm Nguy Hiểm ở Trẻ và Cách phòng ngừa

Hàng ngày, trẻ em phải tiếp xúc với nhiều loại vi trùng gây bệnh truyền nhiễm. Mặc dù ngày nay việc phòng ngừa các bệnh truyền nhiễm ở trẻ em đã dễ dàng hơn nhiều so với trước đây, nhưng tỷ lệ mắc và tử vong do các bệnh truyền nhiễm ở trẻ em rất cao. Người lớn phải hết sức lưu ý …

1. Bệnh truyền nhiễm là gì?
Bệnh truyền nhiễm là bệnh do các tác nhân như vi khuẩn, virus, nấm, ký sinh trùng gây ra. Bệnh dễ lây lan, truyền từ người này sang người khác hoặc từ động vật sang người hoặc qua trung gian một số côn trùng. Với một số bệnh truyền nhiễm, đòi hỏi người bệnh phải được cách ly, điều trị để tránh lây nhiễm cho người xung quanh và cộng đồng.

Nguyên nhân gây bệnh truyền nhiễm
Tác nhân gây bệnh truyền nhiễm thường là các loại vi khuẩn, virus và được gọi là mầm bệnh. Vi khuẩn sau khi thâm nhập vào cơ thể, trong điều kiện thuận lợi các mầm bệnh sẽ phát triển mạnh mẽ và sinh ra chất độc gây bệnh cho cơ thể. Mỗi bệnh truyền nhiễm đều có một số loại tác nhân gây bệnh nhất định.

Một số bệnh lây truyền qua đường không khí, qua dịch tiết khi ho, hắt hơi hay nói chuyện, số khác phát triển trong môi trường ô nhiễm, vệ sinh kém và xâm nhập vào cơ thể trẻ qua đường tiêu hóa. Ruồi, gián, muỗi cũng có thể truyền vi khuẩn cho người. Bạn có biết, trên cơ thể 1 con ruồi có đến 6 triệu vi khuẩn “cư trú”. Vì vậy, những người sống trong môi trường ô nhiễm, không giữ gìn vệ sinh cá nhân hay môi trường sinh hoạt xung quanh sẽ dễ mắc bệnh truyền nhiễm.

Tuy nhiên, không phải tất cả vi trùng (vi khuẩn, vi rút, nấm và ký sinh trùng) đều gây bệnh (2). Trên thực tế, trên da, mí mắt, mũi, miệng và trong ruột có các vi trùng thường trú. Các vi khuẩn này không có hại mà thậm chí còn có lợi cho cơ thể vì có vai trò giúp tổng hợp vitamin K, trợ giúp việc hấp thu dưỡng chất, ngăn cản sự phát triển của các vi khuẩn gây bệnh bằng cách cạnh tranh, ức chế…Khi có điều kiện thuận lợi, một số vi trùng thường trú có thể gây bệnh,vì vậy cần có lối sống tốt, rửa tay thường xuyên, tiêm chủng đầy đủ để ngăn ngừa bệnh.

Ở trẻ nhỏ, một số yếu tố quan trọng gồm độ tuổi, khả năng miễn dịch, dinh dưỡng, cấu tạo gen và bệnh lý đi kèm có thể ảnh hưởng đến việc nhiễm bệnh truyền nhiễm. Trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ có nguy cơ mắc bệnh cao hơn vì hệ thống miễn dịch chưa được hoàn thiện và bé có xu hướng đưa mọi thứ vào miệng và hiếm khi rửa tay sạch. Phụ huynh cần nắm vững những biểu hiện cũng như cách phòng ngừa, điều trị bệnh để đảm bảo cho con được phát triển khỏe mạnh.Nguyên nhân gây bệnh truyền nhiễm

2. Bệnh truyền nhiễm thường gặp ở trẻ
Cúm
Cúm là một bệnh nhiễm trùng đường hô hấp (mũi, họng và phổi) gây ra bởi virus cúm, bệnh dễ lây lan từ người này sang người khác. Các triệu chứng của bệnh cúm bao gồm sốt cao trên 37.8 độ C, ho, đau cổ họng, chảy nước mũi hoặc nghẹt mũi, đau nhức cả người, nhức đầu, và cảm thấy rất mệt, một số người có thể ói mửa hoặc tiêu chảy.

Bố mẹ cần làm gì:

Khi trẻ có các dấu hiệu và triệu chứng bệnh, phụ huynh cần để trẻ ở nhà;

Che miệng khi ho và hắt hơi;

Nên rửa tay thường với xà bông và nước hoặc xoa tay với các loại nước cồn (alcohol);

Không để trẻ dùng chung vật dụng cá nhân với người khác;

Vắc xin cúm được chứng mình an toàn, hiệu quả và đã được sử dụng hơn 60 năm qua. Vắc xin cúm có thể tiêm cho trẻ từ 6 tháng tuổi đến 9 tuổi chưa từng tiêm vắc xin cúm cần tiêm 2 mũi cách nhau tối thiểu 1 tháng. Sau đó tiêm nhắc lại 1 mũi hằng năm. Trẻ trên 9 tuổi và người lớn tiêm 1 mũi và cần tiêm nhắc vắc xin cúm hàng năm để phòng bệnh cúm mùa.

Thủy đậu
Thủy đậu là bệnh truyền nhiễm phổ biến do virus Varicella Zoster gây ra. Đường lây chủ yếu bằng đường hô hấp qua những giọt nước bọt bắn ra từ bóng nước hoặc từ đường hô hấp của người bệnh, hiếm khi lây do tiếp xúc trực tiếp với bóng nước. Bệnh có thể gặp ở mọi lứa tuổi nếu chưa bị bệnh thủy đậu hoặc chưa được chích ngừa thủy đậu (chưa được miễn dịch với bệnh thủy đậu), tuy nhiên trẻ em là đối tượng dễ bị bệnh tấn công.

Bố mẹ cần làm gì:

Tiêm phòng thủy đậu để ngăn ngừa bệnh. Vắc xin thủy đậu có tác dụng rất tốt trong việc phòng bệnh;

Khi trẻ có dấu hiệu và triệu chứng bệnh, phụ huynh nên để trẻ ở nhà, không cho trẻ đi học và đến chỗ đông người để tránh lây nhiễm cho trẻ khác và người chưa có miễn dịch;

Cách ly trẻ với người xung quanh chưa có miễn dịch trong gia đình để hạn chế lây nhiễm;

Không để trẻ dùng chung vật dụng cá nhân với người khác;

Viêm phổi do phế cầu khuẩn
Viêm phổi là căn bệnh truyền nhiễm giết người lớn nhất đối với trẻ em trên toàn thế giới (3). Bệnh cướp đi sinh mạng của hơn 800.000 trẻ em dưới 5 tuổi mỗi năm, trong đó có hơn 153.000 trẻ sơ sinh, những người đặc biệt dễ bị nhiễm trùng. Điều đó có nghĩa là cứ 39 giây lại có một trẻ chết vì viêm phổi và hầu như tất cả những trường hợp tử vong này đều có thể phòng ngừa được.

Trong các tác nhân gây bệnh viêm phổi, viêm phổi do phế cầu khuẩn dễ lây lan và có thể lây lan qua các phần tử trong không khí (ho hoặc hắt hơi) khi trẻ lành tiếp xúc với trẻ bệnh.

Bố mẹ cần làm gì:

Chủng ngừa phế cầu là biện pháp hữu hiệu để phòng ngừa không những viêm phổi mà còn phòng ngừa viêm tai giữa và viêm màng não do phế cầu;

Tăng sức đề kháng cho bé bằng cách bổ sung dinh dưỡng đầy đủ và phù hợp với lứa tuổi của trẻ;

Hạn chế các yếu tố nguy cơ như ô nhiễm không khí (khiến phổi dễ bị nhiễm trùng hơn), thay đổi nhiệt độ môi trường đột ngột…;

Vệ sinh cá nhân và môi trường sạch sẽ.Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ được bú sữa mẹ sớm và kéo dài;

Không tự ý dùng kháng sinh hoặc phun khí dung khi chưa có chỉ định của bác sỹ.

Sởi
Sởi là một bệnh truyền nhiễm do siêu vi Paramyxoviridae gây ra. Bệnh lây qua đường hô hấp và là một trong những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu ở trẻ em. Đây là bệnh thường gặp ở trẻ dưới 5 tuổi, đỉnh dịch thường vào mùa đông xuân với các triệu chứng: sốt cao; phát ban đầu tiên ở sau tai, lan ra mặt, xuông thân và tay chân kèm ho nhiều, chảy nước mũi, đỏ mắt.

Bố mẹ cần làm gì:

Chích ngừa sởi là biện pháp phòng ngừa bệnh hữu hiệu cho trẻ và hạn chế bệnh lây lan gây ra dịch trong cộng đồng;

Sởi là bệnh có khả năng lây lan cao từ người sang người vì vậy cần đề cao việc phòng ngừa và hạn chế lây lan. Trẻ có dấu hiệu mắc sởi phụ huynh cần cho bé nghỉ học và đưa trẻ đến các trung tâm y tế để được thăm khám;

Giữ vệ sinh không gian sống, vệ sinh cá nhân, nên để phòng sạch, thoáng khí;

Trẻ mắc sởi cần được chăm sóc và điều trị theo chỉ dẫn của bác sĩ, ở phòng đủ sáng, thoáng cho trẻ nghỉ ngơi đầy đủ, vệ sinh cá nhân sạch sẽ;

Thông thường, trẻ bị bệnh sởi sẽ chán ăn, bỏ ăn vì vậy bố mẹ cần chuẩn bị cho trẻ những đồ ăn lỏng, dễ nuốt và dễ tiêu, kết hợp các nhóm chất để bổ sung cho trẻ;

Nhỏ mũi, mắt bằng dung dịch nước muối sinh lý (NaCl 0,9%) hoặc dung dịch nhỏ mắt mũi 3-4 lần/ngày;

Cho trẻ uống đủ nước, có thể bổ sung nước hoa quả, hay oresol;

Với trẻ có dấu hiệu bệnh tăng nặng như mệt mỏi, ngủ li bì, khó thở, ban lặn nhưng vẫn còn sốt, phụ huynh cần đưa bé đến ngay cơ sở y tế gần nhất để kịp thời điều trị;

Quai bị
Quai bị là bệnh truyền nhiễm do virus Paramyxovirus gây nên, bệnh thường gặp ở trẻ em dưới 15 tuổi, nhất là trẻ từ 6 – 10 tuổi. Bệnh lây qua đường hô hấp, trẻ bị bệnh quai bị thường có biểu hiện sưng tuyến nước bọt hoặc tuyến mang tai mang tai tuyến mang tai có thể sưng 1 bên hoặc cả 2 bên. Trẻ có cảm giác đau vùng sưng, mệt mỏi,. Một số bé có thể có biến chứng như viêm tụy, viêm màng não, viêm tinh hoàn ở bé trai hoặc viêm buồng trứng ở bé gái…

Bố mẹ cần làm gì:

Bổ sung thêm nước cho trẻ, hạn chế cho trẻ uống nước chua vì sẽ kích thích sản xuất nước bọt, có thể gây đau;

Có thể chườm mát, chườm lạnh vùng sưng của trẻ để giúp trẻ giảm bớt cơn đau;

Cho trẻ ăn những thức ăn lỏng, mềm, dễ nuốt và dễ tiêu;

Khi trẻ có triệu chứng bệnh cần để trẻ nghỉ ngơi tại nhà, hạn chế việc lây nhiễm đối với người xung quanh;

Vệ sinh cá nhân cho trẻ, để trẻ súc miệng với nước muối ấm;

Theo dõi để phát hiện biến chứng. Trong trường hợp bé bị biến chứng cần tái khám ngay. Hướng dẫn trẻ nghỉ ngơi, hạn chế vận động mạnh đặc biệt vào những ngày bệnh có diễn tiến cấp tính;

Với trẻ chưa bị bệnh, cần tiêm phòng để được bảo vệ hiệu quả trước sự tấn công của bệnh.

Tay chân miệng
Tay chân miệng là một bệnh truyền nhiễm do siêu vi trùng đường ruột gây ra. Tay chân miệng thường gặp ở trẻ dưới 5 tuổi, nhất là trẻ dưới 3 tuổi. Một số dấu hiệu và triệu chứng sau đây: Sốt, đau họng, tổn thương loét đỏ và đau ở miệng, sẩn hồng ban không ngứa, ở một số nơi như lòng bàn tay, lòng bàn chân, mông đôi khi có bóng nước, trẻ thường quấy khóc, bỏ bú và biếng ăn…

Bố mẹ cần làm gì:

Thông báo cho trường học hoặc trung tâm chăm sóc của con bạn nếu trẻ mắc bệnh tay chân miệng. Giữ con bạn ở nhà để không lây nhiễm sang những trẻ khác từ 7-10 ngày;

Hạn chế tiếp xúc với các trẻ khỏe mạnh khi ở chung nhà hay ngoài cộng đồng;

Chế độ ăn uống phù hợp: uống đồ uống mát , ví dụ như sữa mát hay nước mát;

tránh những thức ăn và đồ uống có tính axit như trái cây hay nước trái cây chua và thức uống có gas, tránh thức ăn mặn hoặc cay, cho trẻ ăn thức ăn mềm lỏng;

Cho trẻ đi khám tại cơ sở y tế để chẩn đoán và được hướng dẫn phương pháp điều trị, theo dõi trẻ;

Đưa trẻ đến khám ngay khi có dấu hiệu nặng

Thực hiện các biện pháp để ngăn chặn sự lây lan của bệnh tay chân miệng tại nhà, chẳng hạn như khử trùng tất cả đồ chơi và các đồ vật khác mà con bạn tiếp xúc

Ho gà
Vi khuẩn Bordetella pertussis gây bệnh ho gà, khi xâm nhập vào đường hô hấp của cơ thể, vi khuẩn bám chặt vào các lông mao ở đường hô hấp trên và giải phóng độc tố để tấn công hệ hô hấp. Khi trẻ bị ho gà thường có những cơn ho dữ dội không kiểm soát, và khó thở. Sau khi ho, trẻ có xu hướng hít thở sâu để lấy oxy, điều này tạo ra những âm thanh như tiếng rít dài. Ho gà là bệnh truyền nhiễm ảnh hưởng gần như mọi độ tuổi, tuy nhiên bệnh đặc biệt nghiêm trọng ở trẻ, đặc biệt trẻ dưới 1 tuổi chưa được chích ngừa.

Bố mẹ cần làm gì:

Tiêm phòng vắc xin cho trẻ để bảo vệ trẻ khỏi sự tấn công của bệnh. Vắc xin phòng ho gà có trong rất nhiều loại vắc xin kết hợp như vắc xin 6 trong 1 Hexaxim hoặc Infanrix Hexa, vắc xin 5 trong 1 Pentaxim hoặc ComBE Five, vắc xin 4 trong 1 Tetraxim, hay vắc xin 3 trong 1 Adacel;

Khi trẻ có dấu hiệu của bệnh, phụ huynh cần cách ly trẻ ở nhà; và cho trẻ đi khám bác sỹ.

Vệ sinh cá nhân cho trẻ thường xuyên, xử lý các mẫu khăn, giấy chứa dịch tiết của trẻ đúng nơi quy định;

Khi trẻ ho hay hắt hơi cần hướng dẫn trẻ che miệng bằng khăn giấy hoặc cánh tay, sau đó rửa tay sạch sẽ;

Trường hợp trẻ có triệu chứng tăng nặng, phụ huynh cần cho bé tái khám để được điều trị sớm để ngăn ngừa biến chứng.

Sốt xuất huyết
Sốt xuất huyết là bệnh truyền nhiễm do siêu vi Dengue gây ra. Siêu vi Dengue xâm nhập vào cơ thể người thông qua vết muỗi vằn đốt từ những muỗi cái mang mầm bệnh. Đây là bệnh nguy hiểm cho cả trẻ em và người lớn vì bệnh chưa có vắc xin phòng ngừa, chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, sau khi khỏi bệnh, trẻ vẫn có thể bị mắc lại, bệnh có thể gây chảy máu nghiêm trọng, tụt huyết áp đột ngột dẫn đến tử vong và nguy cơ cao bùng dịch.

Bố mẹ cần làm gì:

Trẻ sốt trên 2 ngày cần được đưa đến cơ sở khám chữa bệnh để chẩn đoán bệnh.

Nếu trẻ được điều trị ngoại trú, phải tái khám theo lịch hẹn hoặc ngay khi ba mẹ phát hiện trẻ có dấu hiệu nặng lên. Bố mẹ cần lưu ý:

Thường xuyên theo dõi nhiệt độ của trẻ để nắm được diễn tiến ngày bệnh và kịp thời hạ sốt cho trẻ;

Không tự ý dùng các thuốc hạ sốt chứa Aspirin, Ibuprofen hay các thuốc khác mà chưa có chỉ dẫn của bác sĩ;

Cho trẻ ăn thức ăn mềm, lỏng, dễ tiêu: cháo, bột, sữa…, chia thành nhiều cữ (6 – 8 cữ/ngày);

Không cho trẻ ăn các thực phẩm có màu nâu, đỏ vì khó phân biệt trong trường hợp trẻ ói ra máu;

Cho trẻ uống nhiều nước: nước dừa, nước cam, nước chanh, dung dịch Oresol…;

Theo dõi kỹ tình trạng của bé, nếu có dấu hiệu tăng nặng cần đưa bé đến ngay cơ sở ý tế gần nhất để được điều trị kịp thời.

Bạch hầu
Bệnh bạch hầu thường gây ra chủ yếu bởi ngoại độc tố của vi khuẩn bạch hầu Corynebacterium diphtheria gây ra. Đây là bệnh nhiễm khuẩn cấp tính tạo ra các giả mạc ở amidan , hầu họng, thanh quản, mũi. Bệnh có thể xuất hiện ở da, các màng niêm mạc khác như kết mạc mắt hoặc bộ phận sinh dục.

Bố mẹ cần làm gì:

Tiêm vắc xin bạch hầu là phương pháp an toàn và hiệu quả nhất để phòng ngừa bệnh.

Rèn luyện trẻ thói quen rửa tay thường xuyên, che miệng khi hắt hơi hoặc ho, vệ sinh cá nhân như đánh răng, súc miệng bằng nước muối hằng ngày;

Giữ môi trường sống của trẻ luôn thoáng mát, sạch sẽ, đủ ánh sáng, vệ sinh môi trường cũng như các đồ chơi của trẻ thường xuyên;

Nếu trẻ có dấu hiệu mắc bệnh, phụ huynh cần thực hiện cách ly trẻ, cho trẻ nghỉ học và đưa đến trung tâm y tế ngay để được điều trị kịp thời.

Tiêu chảy
Trong năm 2017, tiêu chảy đã giết chết khoảng 480.000 trẻ nhỏ trên toàn cầu, chiếm 8% tổng số ca tử vong ở trẻ em dưới 5 tuổi. Tiêu chảy thường hết trong vòng ba hoặc bốn ngày nhưng do quá nhiều chất lỏng và chất dinh dưỡng từ cơ thể bị mất qua phân và nôn mửa, tiêu chảy khiến cơ thể mất nước và suy dinh dưỡng nếu không được điều trị. Do đó, nguyên nhân gây tử vong nhiều nhất là do mất nước.

Có nhiều nguyên nhân khác nhau gây tiêu chảy, nhưng nhiễm trùng đường ruột là nguyên nhân phổ biến. Bệnh có thể do:

Siêu vi, thường gặp do Rotavirus;

Vi khuẩn – chẳng hạn như Campylobacter và Escherichia coli (E. coli), thường có trong thực phẩm bị ô nhiễm ;

Ký sinh trùng, ví dụ như Giardia, lây lan trong nước bị ô nhiễm;

Bố mẹ cần làm gì:

Để giảm nguy cơ mắc bệnh tiêu chảy, phụ huynh cần đảm bảo duy trì các tiêu chuẩn vệ sinh cao, chăm sóc vệ sinh bé thật tốt, bảo đảm:

Tiêm chủng đầy đủ: Virus rota là nguyên nhân phổ biến nhất gây tiêu chảy ở trẻ em. Hiện nay đã có vắc xin hiệu quả trong việc chống lại virus rota;

Rửa tay thật sạch bằng xà phòng và nước ấm cho bé sau khi bé đi vệ sinh và trước khi ăn; người chăm sóc bé chú ý rửa tay tay trước và sau khi chăm sóc bé;

Làm sạch nhà vệ sinh, bao gồm cả tay cầm và chỗ ngồi, chỗ nằm của trẻ bằng chất khử trùng sau mỗi đợt tiêu chảy;

Tránh để trẻ dùng chung khăn hoặc đồ dùng với các thành viên khác trong gia đình;

Trẻ nên nghỉ học cho đến ít nhất 48 giờ sau đợt tiêu chảy cuối;

Tránh để trẻ uống nước và ăn thức ăn không an toàn và không đảm bảo vệ sinh;

Nuôi con bằng sữa mẹ được khuyến cáo tốt cho trẻ. Trẻ bú mẹ ít bị tiêu chảy nhiễm trùng hơn nhiều so với trẻ bú bình.

  • Ngoài ra các bậc cha mẹ nên bổ sung thêm cho con các loại viatmin khoáng chất nếu việc hấp thụ thực phẩm của hệ tiêu hóa con chưa tốt hoặc con phải vận động nhiều.
  • Tham khảo các loại vitamin và khoáng chất cần thiết cho con ở đây.
Bài viết liên quan
Bệnh liên quan đến phổi: Triệu chứng, Điều trị và Cách phòng ngừa

Phổi là tấm khiên chắn phòng vệ của cơ thể trước sự xâm nhập tấn công có hại của các tác nhân bên trong và bên ngoài....

Những bệnh liên quan đến dây thần kinh nguy hiểm: Nguyên nhân và Triệu chứng

Bệnh thần kinh là gì? Bệnh thần kinh (có tên tiếng Anh: Neurologic Diseases) hay rối loạn thần kinh là những căn bệnh ảnh hưởng...

(0) Bình luận
Viết bình luận